Tirlun Seiberddiogelwch yng Nghymru

Yn y byd rhyng-gysylltiedig heddiw, mae seiberddiogelwch wedi dod yn bryder mwyaf, ac nid yw Cymru yn eithriad.

Datgelodd yr arolwg torriadau seiberddiogelwch 2023 fod tua thraean o fusnesau’r DU (32%) ac chwarter o elusennau (24%) yn adrodd eu bod wedi profi unrhyw fath o dorriad neu ymosodiad seiberddiogelwch yn ystod y 12 mis diwethaf. Mae hyn yn cyfrif am oddeutu 462,000 o fusnesau a 48,000 o elusennau cofrestredig. Y math mwyaf cyffredin o bell yw “phishing” – a ddiffinnir yn nhermau’r arolwg hwn fel staff yn derbyn e-byst twyllodrus neu’n cael eu cyfeirio at wefannau twyllodrus.

Mae gan Gymru ecosystem dechnoleg ffyniannus – yn ôl ffigurau’r llywodraeth, mae sector technoleg y genedl yn werth tua £8.5bn i economi Cymru ac mae’n parhau i dyfu. Mae bron i 45,000 o bobl yn cael eu cyflogi’n weithredol o fewn yr Economi Ddigidol yng Nghymru, sy’n tanlinellu’r rôl hanfodol sydd gan seiberddiogelwch wrth amddiffyn yr ecosystem ddigidol ffyniannus hon.

Yn ffodus, nid yw Cymru yn sefyll yn segur yn wyneb yr heriau hyn ac mae’n arwain rhai o’r gwaith mwyaf diddorol ac arloesol ym maes seiber. Mae gan Gymru ecosystem gadarn wedi’i seilio ar y “triple helix” o fuddsoddiadau strategol a chefnogaeth gan y Llywodraeth, busnesau a sefydliadau addysgol sydd wedi ymrwymo i seiberddiogelwch. Mae hyn yn darparu sylfaen gadarn i gwmnïau Seiberddiogelwch dyfu ac i’r sector Technoleg ffynnu’n ddiogel mewn oes o Drawsnewid Digidol.

Cynllun Gweithredu Seiber y Llywodraeth: Mae Cynllun Gweithredu Seiber Llywodraeth Cymru yn nodi gweledigaeth i Gymru ffynnu drwy wydnwch seiber, talent ac arloesedd. Mae hyn yn golygu bod pobl, busnesau a gwasanaethau cyhoeddus mor ddiogel ac mor barod ag y gallant fod yn erbyn ymosodiadau seiber. Mae hefyd yn golygu bod gennym y sgiliau cywir a’r gweithlu i gyflawni ein gweledigaeth ac mae gennym economi seiber ffyniannus ar waith. Mae Cytundeb Dinasbarth Prifddinas Caerdydd (CCRD) yn cynnwys seiberddiogelwch fel colofn strategol graidd i alluogi twf economaidd diogel a ffyniant. Mae CCRD a’r Llywodraeth Cymru wedi cyd-ariannu Canolfan Arloesi Seiber Cymru i yrru twf mewn pobl fedrus sy’n barod i weithio ym maes seiber, yn ogystal â chynyddu nifer y cwmnïau seiber sydd wedi’u gosod a’u tyfu yng Nghymru.

Prifysgolion fel Canolfannau Rhagoriaeth: Mae gan Gymru rai o brifysgolion gorau’r DU yn y sector, gyda Phrifysgol Caerdydd wedi’i chydnabod fel Canolfan Rhagoriaeth Academaidd mewn Ymchwil Seiberddiogelwch (ACE-CSR) gan y Ganolfan Seiberddiogelwch Genedlaethol (NCSC); ac mae Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol De Cymru ill dwy wedi’u cydnabod fel Canolfannau Rhagoriaeth Academaidd mewn Addysg Seiberddiogelwch (ACE-CSE). Gyda hanes profedig o ymchwil o safon byd-eang wedi’i drosglwyddo i gymwysiadau diwydiannol, a chyflwyno hyfforddiant ymarferol ym maes seiber, mae’r sefydliadau nodedig hyn ar flaen y gad wrth ddarparu arloesedd blaengar ym maes seiberddiogelwch. Mae’r prifysgolion hyn yn meithrin cronfa dalent o weithwyr proffesiynol seiber sydd wedi’u paratoi’n dda i fynd i’r afael â bygythiadau sy’n dod i’r amlwg ac yn cynhyrchu ymchwil a sgiliau o safon byd-eang i ddiwallu anghenion y sector.

Chwaraewyr Byd-eang: Rydym eisoes yn gartref i chwaraewyr byd-eang yn y diwydiant seiber. Amcangyfrifir bod 49 o swyddfeydd cofrestredig a 138 o swyddfeydd seiberddiogelwch gweithredol wedi’u lleoli yng Nghymru, gan gyflogi 4% o weithwyr proffesiynol seiberddiogelwch yn y DU. (https://www.gov.uk/government/publications/cyber-security-sectoral-analysis-2023/uk-cyber-security-sectoral-analysis-2023#location-of-cyber-security-firms-uk).

Mae llawer o gysylltedd a chydweithrediad rhwng cwmnïau yng Nghymru, prifysgolion, y llywodraeth a sefydliadau cymorth, sydd wedi gwneud Cymru yn ganolfan arloesi ac arbenigedd ym maes seiberddiogelwch.

Dros y misoedd nesaf, byddwn yn taflu goleuni ar rai o’r chwaraewyr allweddol ym maes seiber yng Nghymru, sydd ar flaen y gad wrth ddarparu atebion blaengar ac annog cydweithrediad o fewn y diwydiant.